Państwowa Szkoła Morska w Gdyni (1945-1969)

 

1945; 11 kwietnia

Departament Morski Ministerstwa Przemysłu i Handlu upoważnił kpt. ż. w. Konstantego Maciejewicza do przejęcia budynków szkolnych w Gdyni i rozpoczęcia czynności reaktywujących działalność PSM.

 

1945; 8-14 października

Przeprowadzone zostały pierwsze po wojnie egzaminy wstępne. Przyjęto 67 osób na Wydział Nawigacyjny i 68 na Wydział Mechaniczny (kandydatów było w sumie 1000).

24 października – wrócił do kraju, internowany w Szwecji na czas wojny, „Dar Pomorza”.

 

1945; 24 października

Do kraju wrócił ze Szwecji „Dar Pomorza”.

 

1945; 25 października

W związku z powrotem do kraju ze Szwecji polskich okrętów podwodnych („Sęp”, Ryś”, „Żbik”) oraz „Daru Pomorza” - w niedzielą na Oksywiu odbyły się uroczystości z udziałem Marynarki Wojennej, wojska i całego społeczeństwa. Żaglowiec witał też minister Eugeniusz Kwiatkowski.

 

1945; 1 listopada

Zainaugurowany został pierwszy powojenny początek roku szkolnego. Uczestniczył w nim delegat rządu ds. wybrzeża Eugeniusz Kwiatkowski. Bogate wyposażenie Szkoły Morskiej całkowicie nieomal zdewastowane, a statek szkolny „Dar Pomorza” poza granicami kraju, w neutralnej Szwecji.

 

1945; 7 listopada

Rozkazem dowódcy Marynarki Wojennej RP kontradm. Iwana Abramowa, statek szkolny „Dar Pomorza” został przekazany przez Marynarkę Wojenną Państwowej Szkole Morskiej.

 

1945; 7 grudnia

Odbył się po raz pierwszy Apel Poległych. O godzinie 17.00 do auli wkroczyli uczniowie i zaproszeni goście. Orkiestra Marynarki Wojennej odegrała „Marsz Żałobny” Chopina, krótkie przemówienie wygłosił dyrektor kpt. Maciejewicz, następnie odezwały się werble. Inż. Henryk Parzychowski (absolwent Wydziału Mechanicznego z 1939 r.) odczytał listę tych, którzy odeszli na wieczną wachtę. Odpowiadał mu uczeń III kursu. Spośród blisko 600 absolwentów z lat 1923-1945, prawie jedna czwarta zginęła podczas wojny: stracili życie na obczyźnie lub na morzu, w obronie wybrzeża, w hitlerowskich obozach, w Katyniu, w Powstaniu Warszawskim bądź w walkach partyzanckich. Podniosłą i wzruszającą uroczystość, powtarzaną od tego dnia przez wiele kolejnych lat, zakończyło odegranie hymnu państwowego.

 

1945; 8 grudnia
Uroczyście obchodzono Święto Szkoły, połączone z 25-leciem jej istnienia. Z tej okazji odbył się tradycyjny Bal Morski.

 

1946; kwiecień

Utworzone zostało Państwowe Centrum Wychowania Morskiego (PCWM) z trzema ośrodkami: w Gdyni, Gdańsku i Dziwnej pod Szczecinem. Dyrekcję PCWM objął Józef Michałowski, zapalony żeglarz i instruktor morski od 1929 r., pedagog, polonista i entuzjasta propagandy spraw morskich. W początkowej fazie PCWM miało za zadanie prowadzenie tzw. kursów wiedzy zapoznawczej o morzu. W ramach jednak zapowiadanej reorganizacji szkolnictwa morskiego w Polsce, zgłoszono projekt, by każdy kandydat do Szkoły Morskiej również odbył takie podstawowe morskie przeszkolenie.

 

1946; 17 czerwca
 „Dar Pomorza” wyszedł w pierwszą podróż morską z uczniami i kandydatami Wydziału Nawigacyjnego PSM w Gdyni pod dowództwem kpt. ż. w. Stefana Gorazdowskiego (absolwenta PSM z roku 1932). Po dopłynięciu do Szwecji, 24 czerwca załoga udała się na cmentarz, by na grobie bosmana Jana „Waju” Leszczyńskiego rozsypać nadmorski piasek z Polski.

 

1946; listopad

Państwowe Centrum Wychowania Morskiego uruchomiło roczną Szkołę Jungów oraz Szkołę Rybaków Dalekomorskich. Druga z nich miała się z czasem przekształcić w Państwową Szkołę Rybołówstwa Morskiego, pierwsza zaś – stać się podbudową obu wydziałów Państwowej Szkoły Morskiej.

 

1947; 1 września
Decyzją ministra żeglugi i handlu zagranicznego przeniesiono do Szczecina Wydział Nawigacyjny Państwowej Szkoły Morskiej w Gdyni, wraz z dyrektorem kpt. ż. w. Konstantym Maciejewiczem. W Gdyni pozostawiono tylko Wydział Mechaniczny, z dyrektorem inż. Antonim Garnuszewskim.

 

1949; 1 stycznia
Dyrektorem Państwowej Szkoły Morskiej został Józef Bogdański – kominiarz. Po tym, trwającym 9 miesięcy, socjalistycznym eksperymencie, dyrektorem został ponownie doświadczony pedagog – mgr Mieczysław Jurewicz, doświadczony wieloletni pedagog.

 

1949; 8 marca

Trzyletni cykl nauczania zastąpiono dwuletnim, wstępne szkolenie odbywało się w Szkole Jungów Państwowego Centrum Wychowania Morskiego.

 

1951; 23 czerwca

Szkoły morskie w Gdyni i Szczecinie otrzymały nowe nazwy. Zamieniono je na 5-letnie: Technikum Morskie Mechaniczne w Gdyni i Technikum Morskie Nawigacyjne w Szczecinie. Równocześnie nieomal, bo 1 lipca 1951 r., została zlikwidowana Państwowa Szkoła Jungów, nieaktualne więc stały się uprzednio ogłoszone warunki przyjęcia do szkół morskich.

 

1951; 7 grudnia

W tajemnicy przed władzami szkoły, przeprowadzony został Apel Poległych, poświęcony tym absolwentom i słuchaczom, którzy zginęli w czasie II wojny lub zostali zamordowani w obozach hitlerowskich i stalinowskich. Apel odbył się z inicjatyw tajnej organizacji niepodległościowej Krajowy Ośrodek „Kraj”, zorganizowanej w Państwowej Szkole Morskiej zorganizowana przez Bogumiła Olszewskiego. Jej zadaniem była głównie walka ideologiczna i propagandowa. W jednej z sal, w głębokiej konspiracji, zainstalowano aparat radiowy, by wtajemniczeni mogli słuchać audycji w języku polskim, nadawanych z zachodniej Europy (BBC, Wolnej Europy i Głosu Ameryki). W 1952 r. UB aresztowało pięciu członków placówki. Skazani zostali na wieloletnie kary więzienia (Bogumił Olszewski – 10 lat) i przepadek mienia.

 

1952; 15 września

 W gablocie szkolnej ukazała się lista uczniów relegowanych ze Szkoły Morskiej w Gdyni. „Mając promocję do klasy piątej Szkoły Morskiej w Gdyni zostałem wraz z  szesnastoma kolegami skreślony z listy uczniów. Znana nam była przyczyna. W czerwcu na s/s Beniowski w obecności kapitana, dwóch funkcjonariuszy UB proponowało mi współpracę (…). Po odmowie musiałem pod dyktando funkcjonariuszy podpisać oświadczenie, że jestem świadom, iż za ujawnienie treści przeprowadzonej rozmowy grozi mi kara dziesięciu lat więzienia.” (fragment relacji Jana Malickiego z Chojnic, jednego z relegowanych uczniów, z dnia 30 X 2018 r.)

 

1953; 10 kwietnia

 „Dar Pomorza” powrócił ze Szczecina do Gdyni – armatorem żaglowca ponownie stała się gdyńska Państwowa Szkoła Morska. Komendantem został kpt. ż. w. Kazimierz Jurkiewicz (absolwent PSM z roku 1934).

 

1953; lipiec

Zlikwidowana zostało szczecińskie Technikum Morskie. Do Gdyni powrócił Wydział Nawigacyjny i ponownie odbyły się egzaminy wstępne.

 

1954; 1 czerwca

Zarządzeniem ministra żeglugi przywrócono nazwę: Państwowa Szkoła Morska.

 

1954; 1 września

Utworzony został nowy kierunek: Wydział Elektryczny, na który przyjęto 35 przyszłych elektryków okrętowych i oficerów radiooperatorów. Kierownikiem został inż. Henryk Łączyński.

 

1956

Zmieniony został system naboru do PSM: zaczęto przyjmować młodzież po maturze, nauka trwać miała 3,5 roku.

 

1956; listopad

Fala przemian, która przetoczyła się przez kraj po Październiku, ogarnęła również i Szkołę Morską. Między innymi ustalono sposób naprawienia wyrządzonych krzywd. Sprawa stała się paląca, gdyż do dyrekcji poczęli się zgłaszać uczniowie usunięci w poprzednich latach ze Szkoły, częstokroć dosłownie w przeddzień egzaminów końcowych.

 

1956; 8 grudnia

Po raz pierwszy od 5 lat, znów uroczyście obchodzono grudniowe Święto Szkoły.

 

1958; wrzesień

Zaczęto ponownie przyjmować kandydatów po szkole średniej (nie podstawowej), cykl kształcenia trwał 3,5 roku.

 

1959; 23 czerwca

Z Dover powrócił „Dar Pomorza”, przywożąc przedwojenny sztandar PSM, wywieziony z kraju we wrześniu 1939 r. Wręczenie sztandaru kapitanowi „Daru Pomorza” Jurkiewiczowi dokonali – wykonując uchwałę walnego zebrania Związku Oficerów Polskiej Marynarki Handlowej w Londynie, który przechowywał sztandar – dwaj delegaci związku, byli absolwenci Państwowej Szkoły Morskiej, kpt. Stefan Mermon (absolwent z 1937 r.) i kpt. W. Korsak.

 

1960; wrzesień

Otarty został Wydział Radiotechniki Okrętowej. Tym samym pomaturalna Państwowa Szkoła Morska stała się trójwydziałowa.

 

1962

W styczniu minister żeglugi Stanisław Darski przekazał PSM lugrotrawler „Puchacz”, który po adaptacji w Stoczni Marynarki Wojennej, i przemianowaniu na „Horyzont”, stał się statkiem szkolnym. W październiku do szkoły trafił drugi lugrotrawler „Puszczyk”, który otrzymał nazwę „Zenit” (banderę na nim podniesiono w 1964 r.).

 

1962; 1 lutego

Zmarł podczas rejsu na m/s „Monte Cassino”  kpt. ż. w. Stefan Gorazdowski, były komendant „Daru Pomorza”, w czasie wojny m.in. oficer nawigacyjny na ORP „Garland”, wykładowca nawigacji i autor podręczników: „Sygnalizacja morska”, „Morskie pomoce nawigacyjne”, „Międzynarodowe przepisy o zapobieganiu zderzeniom na morzu, „Międzynarodowe prawo drogi morskiej”. Pochowany został na Cmentarzu Witomińskim, na pomniku wyryty jest napis: „Wierny ojczyźnie, ludziom i morzu”.

 

1964; 17 sierpnia

W wieku 78 lat zmarł inż. Antoni Garnuszewski, pierwszy dyrektor Państwowej Szkoły Morskiej w Tczewie, człowiek nierozerwalnie związany z rozwojem polskiego szkolnictwa morskiego. Odznaczony był m.in. Krzyżem Komandorskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Do ostatnich miesięcy swego życia pracował w szkole jako wykładowca budowy i teorii okrętu.


1965; 25 września
W Gdyni uroczyście obchodzono 45-lecie istnienia szkoły, połączone ze zlotem statków szkolnych szczecińskich i gdyńskich oraz z pierwszym powojennym zjazdem absolwentów mieszkających w Polsce.

 

1967; 24 września

Na stanowisko dyrektora Państwowej Szkoły Morskiej w Gdyni minister Janusz Burakiewicz powołał dotychczasowego komendanta „Daru Pomorza” kpt. ż. w. Kazimierza Jurkiewicza. Był to drugi w historii szkoły – po kpt. ż. w. Stanisławie Kosce – dyrektor-absolwent tej uczelni (z roku 1934).

 

1968; 1 stycznia

Państwowa Szkoła Morska została połączona z Państwową Szkołą Rybołówstwa Morskiego. Objęła budynki PSRM przy al. Zjednoczenia na molo Południowymi, niedokończony gmach internatu przy ul. Sędzickiego i supertrawler „Jan Turlejski”, którym dowodził od 1954 do 1979 r. kpt. ż. w. Wiktor Gorządek, pierwszy polski kapitan żeglugi wielkiej rybołówstwa morskiego.

 

1968; czerwiec

Odbyły się po raz ostatni egzaminy wstępne do Państwowej Szkoły Morskiej na Wydziały Nawigacyjny i Administracyjno-Gospodarczy. Natomiast na Wydziałach Mechanicznym i Elektrycznym kandydaci mieli po raz ostatni odbywać 3-letnie studia według programu dotychczasowej Państwowej Szkoły Morskiej.

 

1968; 5 września

W Dzienniku Ustaw ukazało się rozporządzenie Rady Ministrów z 20.08.1968 w sprawie przekształcenia państwowych szkół morskich w Gdyni i Szczecinie w wyższe szkoły morskie.

 

Podmiot udostępniający: 

UMG Biuro Rektora

Wytworzył informację:

M.Sokołowska
02.07.2013
Wprowadzenie:
M.Sokołowska 02.07.2013
Ostatnia modyfikacja:
Agata Porowska 04.01.2019