Państwowa Szkoła Morska w Gdyni (1930-1939)

 

Uroczystość poświęcenia PSM w Gdyni - 8.XII.1930

1930; 27 maja

Dyrekcja PSM przeprowadziła się do nowego budynku w Gdyni, przy ul. Morskiej. Dyrektorem był kmdr Adam Mohuczy.

 

1930; 3 lipca

W nowej siedzibie odbyły się pierwsze egzaminy wstępne.

 

1930; 13 lipca

Uroczyście do służby wszedł „Dar Pomorza”, rodzicami chrzestnymi zostali Maria Janta-Połczyńska i minister Eugeniusz Kwiatkowski. Żaglowiec zakupiony został latem 1929 r. przez Pomorski Komitet Floty Narodowej i nazwany „Pomorze”, gdyż fundusze na zakup pochodziły ze zbiórki społecznej na Pomorzu.

 

1930; 26 lipca

„Dar Pomorza”, pod dowództwem kpt. ż. w. Konstantego Maciejewicza, ruszył w pierwszą podróż szkolną pod polską banderą, mając na pokładzie 40 nowo przyjętych kandydatów.

 

1930; 14 października

Odbyła się pierwsza w gdyńskim gmachu, a dziesiąta w dziejach Szkoły, inauguracja roku szkolnego.

 

1930; 7 grudnia

Zorganizowany został pierwszy Zjazd Absolwentów Szkoły Morskiej. Inicjatorami byli Stanisław Kosko i Adam Montwił-Fiedorowicz – absolwenci rocznika 1923. I Walny Zjazd zgromadził 40 absolwentów, spośród przeszło 200 wypuszczonych przez szkołę w ciągu minionego 10-lecia.

 

1930; 8 grudnia

Podczas uroczystych obchodów Święta Szkoły ks. bp Stanisław Okoniewski poświęcił nowy gmach i ofiarowany przez władze miasta Tczewa szkolny sztandar.

 

1931; luty

Powstała Spółdzielnia Mieszkaniowa Absolwentów Szkoły Morskiej. Cel: parcelacja terenów budowlanych, sprzedaż parcel budowlanych, budowa domów. W radzie nadzorczej zasiadali: Wincenty Bartosiak, Adam Fiedorowicz, Bohdan Tarchalski, Jan Cygler, Władysław Milewski, Konstanty Kowalski. Zarząd: Jan Pawłowski, zastępca Mieczysław Cedro. Członkami spółdzielni mogli być tylko absolwenci Szkoły Morskiej. Prezes Pawłowski zginął w katastrofie domu ZUPU przy al. Marsz. Piłsudskiego 9.10.1931 r. Kancelaria spółdzielni mieściła się w jego mieszkaniu i całkowicie zaginęła. Spółdzielnia nie przeprowadziła żadnych transakcji i w 1935 r. została zlikwidowana.

 

1931; luty

Miesięcznik „Morze” odnotował, że kolejny absolwent Państwowej Szkoły Morskie uzyskał stopień kapitana żeglugi wielkiej. Jako pierwszy ten tytuł otrzymał kpt. Leon Rusiecki, dowodzący w roku 1931 parowcem „Niemen", następnie kpt. Zygmunt Deyczakowski -  „Robur VI" i kpt. Stefan Ciuńdziewicki – „Chorzów". Czwartym z kolei kapitanem został Bogdan Gawęcki (absolwent z roku 1924) i w ostatnich dniach stycznia 1931 r. wyruszył w pierwszy rejs jako „pierwszy po Bogu" na parowcu „Robur III".

 

1931; 8 grudnia

Kierownictwo PSM i zaproszeni goście po raz kolejny zasiedli do świątecznego obiadu z pieczoną gęsią jako daniem głównym.

 

1932; styczeń

W Państwowej Szkole Morskiej odbyło się inauguracyjne zebranie Komitetu Międzynarodowych Wykładów Akademickich, prezesem został dyrektor szkoły Adam Mohuczy.

 

1932

W auli Państwowej Szkoły Morskiej zaczęła koncertować Gdyńska Orkiestra Symfoniczna. Była to orkiestra Gdyńskiego Towarzystwa Muzycznego, składająca się z amatorskiej orkiestry smyczkowej Towarzystwa i zawodowej Orkiestry Marynarki Wojennej. Była więc orkiestrą cywilno-wojskową. W 1935 r. kierownictwo objął Kazimierz Wiłkomirski.

 

1932; 8 grudnia

Podczas Święta Szkoły Morskiej otwarto galerię obrazów – portretów twórców Polskiej Marynarki Handlowej: kpt. T. Steckiego i kpt. K. Rynckiego, w obecności obu kapitanów. Obraz namalował art. malarz L. Jarnuszewski.

 

1933; 20 stycznia

W wieku zaledwie 61 lat, zmarł w Warszawie wiceadmirał w stanie spoczynku Kazimierz Porębski, główny inicjator i założyciel Szkoły Morskiej w Tczewie. W pogrzebie brała również udział delegacja Państwowej Szkoły Morskiej z Gdyni.

 

Uroczyste pożegnanie „Daru Pomorza” wyruszającego w rejs dookoła świata

1934; 16 września

 „Dar Pomorza”, pod dowództwem kpt. ż. w. Konstantego Maciejewicza, wyruszył w podróż dokoła świata. Depesze z życzeniami szczęśliwej podróży nadesłali prezydent RP Ignacy Mościcki i marszałek Józef Piłsudski. Na pokładzie znajdowali się: kapitan, 10 oficerów (w tym lekarz i kapelan), 4 instruktorów, 20 członków załogi i służby, 11 uczniów II rocznika nawigacyjnego, którzy w poprzednim roku odbyli podróż do Brazylii oraz 58 kandydatów.

 

1935; 18 maja

W czasie uroczystości pogrzebowych marszałka Józefa Piłsudskiego, oficerowie Polskiej Marynarki Handlowej utworzyli fundusz stypendialny dla uczniów PSM.

 

1935

Powstało Muzeum Szkoły Morskiej. [O muzeum, np. w: Stanisław Zadrożny, Na gdyńskim szlaku, Warszawa 1937,s. 86-88]

 

Kadra oficerska "Daru Pomorza" - 5.III.1935

1935; 3 września

Z podróży dookoła świata powrócił „Dar Pomorza”. Statek w ciągu prawie 12 miesięcy przybył 38 746 mil morskich, zawinął do 23 portów i 4-krotnie przekroczył równik. Absolwent SM w Tczewie, oficer „Daru Pomorza” kpt. ż. w. Stanisław Kosko, opublikował w 1937 r. książkę z tej podróży pt. „Przez trzy oceany”, a I oficer Tadeusz Meissner – „Dookoła świata na «Darze Pomorza»”.

 

1935; 8 grudnia

Państwowa Szkoła Morska obchodziła 15-lecie istnienia. W czasie uroczystości podkreślano pionierską rolę Szkoły Morskiej a statki „Lwów” i „Dar Pomorza” torowały na morzach świata nowe szlaki polskiej banderze, jej uczniowie, a potem wychowankowie stawali się ambasadorami Polski tam, gdzie dotychczas głucho było o naszym kraju.

 

1936; 1 września

Dyrektorem PSM został Władysław Kosianowski, a stanowisko zastępcy objął – po wieloletnim inspektorze kpt. Gustawie Kańskim – absolwent Szkoły (z 1923 r.) Stanisław Kosko, który po rejsie „Darem Pomorza” w podróży dookoła świata, otrzymał dyplom kapitana żeglugi wielkiej.

 

1936; 15 września

„Dar Pomorza”, pod dowództwem kpt. ż. w. Konstantego Maciejewicza, wyszedł w 8-miesięczną podróż, w czasie której przeszedł pod żaglami wokół przylądka Horn. Rejs ten kapitan uwiecznił w artykule „Przez Cape Horn”, opublikowany w miesięczniku „Morze” 1937 nr 7.

 

1937; 1 lipca

Dyrektorem PSM został kpt. ż. w. Stanisław Kosko, inspektorem – kierownik Instytutu Wydawniczego PSM dr Aleksy Majewski.

 

1938; 23 stycznia

Na użytek uczniów Państwowej Szkoły Morskiej oraz lokalnej społeczności, w budynku PSM otwarto pierwszą w Gdyni pływalnię krytą, o wymiarach 20 x 7,8 x 1,10 – 3,50, zaopatrzoną w duże przebieralnie, natryski i basenik do płukania nóg. Kursy pływania prowadził nauczyciel w-f H. Bruckert.

 

1938; 1 czerwca

Komendantem „Daru Pomorza” został kpt. ż. w. Konstanty Kowalski (absolwent z 1927 r.).

Utworzono trzeci wydział – Transport i Administracja Morska (kształcący intendentów dla statków pasażersko-towarowych).

 

1939; styczeń

W Państwowej Szkole Morskiej uruchomiono po raz pierwszy trzymiesięczne kursy dla szyprów i maszynistów I klasy.

 

1939; lipiec

Odbyły się egzaminy wstępne, następnie „Dar Pomorza”, z zaokrętowanymi na pokładzie wszystkimi rocznikami nawigacyjnymi, udał się w kilkutygodniową podróż do portów bałtyckich. Po powrocie z Tallinna, 18 sierpnia, Biała Fregata wyszła w rejs po Bałtyku z 112 uczniami i kandydatami oraz 36 jungami. Mniej więcej w tym samym czasie radca Stefan Gebethner z Ministerstwa Przemysłu i Handlu zabrał do Warszawy szkolny sztandar.

 

1939; 24 sierpnia
W związku z panującym napięciem politycznym, opracowano plany dotyczące działalności Szkoły Morskiej na wypadek wybuchu wojny. Statek szkolny z 140 uczniami Wydziału Nawigacyjnego i 21 członkami załogi miał zostać usunięty z pola przyszłych działań wojennych i w tym celu przewidywano jego ewakuację do któregoś z neutralnych portów na Bałtyku. Ostatnią dyspozycją dyrektora kpt. ż. w. St. Kosko, która uchroniła „Dar Pomorza”, od zniszczenia bądź przejęcia przez Niemców, był rozkaz w razie wojny pozostawienia żaglowca w Szwecji.

 

1939; 28 sierpnia

W związku z powszechną mobilizacją, w budynku Państwowej Szkole Morskiej uruchomiono polowy Szpital Morski nr 2. Obowiązki komendanta objął kmdr dr Augustyn Dolatkowski. Zgodnie z pierwotnymi założeniami, miał to być szpital zapasowy dla chorych, lekko rannych i rekonwalescentów. Dyrektor PSM kpt. Stanisław Kosko, a także jego następca kpt. ż. w. Konstanty Maciejewicz, oddali do dyspozycji wojska cały personel administracyjny i kuchenny oraz kilku uczniów. Szefem administracyjnym projektowanych oddziałów szpitalnych został st. bosman Wodiczko, siostrą przełożoną pielęgniarka Śmiałkowska. Pierwszym zadaniem było skompletowanie zespołu lekarskiego i pielęgniarskiego. Ochotniczo w ciągu dwóch dni przybyło kilku lekarzy internistów, chirurg, neurolog i radiolog oraz znaczna liczba personelu pielęgniarskiego i pomocniczego. Najliczniejszą grupę stanowili pracownicy Instytutu Higieny Morskiej i Tropikalnej którzy, wraz z dyrektorem Instytutu dr Jerzym Morzyckim, zajęli się laboratorium. W budynku obok Szkoły Morskiej powstała także izba przyjęć, której kierownikiem został por. lekarz Dąbek.

 

1939; 8 września

Zginął dyrektor PSM kpt. ż. w. Stanisław Kosko. 25 sierpnia, powołany został do czynnej służby i, będąc porucznikiem rezerwy Marynarki Wojennej, objął dowództwo na przybrzeżnym statku pasażerskim „Gdynia”. 31 sierpnia, ze względu na zajmowane przez niego stanowisko w szkole oraz niezwykle wysokie kwalifikacje ważne dla państwa, nadeszło z Warszawy pismo zwalniające kapitana ze służby wojskowej. Odmówił jednak zejścia z posterunku. 2 września „Gdynię” zbombardowały niemieckie samoloty, kapitan został śmiertelnie ranny. Zmarł 8.09.1939. W pogrzebie na Cmentarzu Witomińskim, wśród świstu kul, uczestniczyła garstka profesorów, uczniów i pracowników Państwowej Szkoły Morskiej. Po wojnie żona postawiła kapitanowi pomnik z napisem: „Pierwszy uczeń i ostatni dyrektor Szkoły Morskiej w Gdyni”.

 

Podmiot udostępniający: 

UMG Biuro Rektora

Wytworzył informację:

M.Sokołowska
02.07.2013
Wprowadzenie:
M.Sokołowska 02.07.2013
Ostatnia modyfikacja:
i.wierzbowska 03.03.2015